ΣΚΥΡΟΣ-SKYROS-SKIROS-σκυρος - ΤΑ ΠΛΟΥΣΙΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΣΚΥΡΟΥ

ΑΡΧΗ / Η ΠΥΛΗ ΤΩΝ ΑΠΟΔΗΜΩΝ / FORUM / ΤΑ ΝΕΑ ΤΗΣ ΣΚΥΡΟΥ

ΤΑ ΠΛΟΥΣΙΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΣΚΥΡΟΥ

Αποτελέσματα από την αρχαιολογική έρευνα του καλοκαιριού του 1993 στο νησί

Γράφει η Αθηνά Γ. Καλογεροπούλου
Δεν είναι η πρώτη φορά που θα αναφερθούμε στην τεράστια σημασία των συστηματικών ανασκαφών, που μόνο αυτές μπορούν να δώσουν στέρεα συμπεράσματα και, πολλές φορές να διαφωτίσουν, με τρόπο εκπληκτικό, την ιστορία ενός τόπου, για τον οποίο ελάχιστα ή διόλου γίνεται αναφορά στις γραπτές πηγές.

Η Σκύρος, το μεγαλύτερο από τα νησιά του συμπλέγματος των Βόρειων Σποράδων, έχει πλούσια μυθολογία, στην οποία πολύ λίγη σημασία δόθηκε από την έρευνα. Θυμίζουμε, σε τελείως γενικές γραμμές, πως εκεί, στην αυλή του βασιλιά Λυκομήδη, είχε κρυφτεί ο Αχιλλέας, γιατί η μητέρα του, νύμφη της Θάλασσας Θέτις, γνωρίζοντας το μέλλον και τα δυσάρεστα προγνωστικά που υπήρχαν για τη ζωή του αγαπημένου της γιού, δεν ήθελε με κανένα τρόπο να πάρει μέρος ο Αχιλλέας στον Τρωικό Πόλεμο, πράγμα που το ζητούσαν με επιμονή οι άλλοι Έλληνες αρχηγοί, υπολογίζοντας στην ανδρεία και την αξιοσύνη του Αχιλλέα.
Ο παμπόνηρος Οδυσσέας όμως με ένα εξυπνότατο τέχνασμα ανακάλυψε που βρισκόταν. Προσποιούμενος το γυρολόγο πήγε στην αυλή του βασιλιά Λυκομήδη, προσφέροντας για πώληση διάφορες χάντρες και φανταχτερά γυναικεία κοσμήματα, αλλά μαζί και διάφορα μαχαίρια και σπαθάκια κ.α. αντικείμενα που λαχταρούνε συνήθως τα αγόρια.
Ο Αχιλλέας έπεσε στην παγίδα του Ιθακήσιου ήρωα, και αντί, όπως έκαναν οι πριγκίπισσες , να δώσει προσοχή στα γυναικεία κοσμήματα, (εφόσον, για να μη γνωρίζεται, φορούσε γυναικεία ρούχα), αμέσως, στράφηκε, θέλοντας να τ' αγοράσει, στα όπλα. Έτσι κατάλαβε ο Οδυσσέας την ταυτότητά του, και το μοιραίο που ήταν γραφτό για το Θεσσαλό ήρωα, όδευσε προς την πραγματοποίησή του.
Πολύ σημαντική ακόμη είναι η αθηναϊκή παράδοση, η σχετική με την αθηναϊκή αποστολή στη Σκύρο, για να φέρουν πίσω τα οστά του ήρωα Θησέα. Στη Σκύρο έχουν γίνει ελάχιστες ανασκαφές, που έχουν μείνει χωρίς να δημοσιευθούν επιστημονικά. Οι Ι. Παπαδημητρίου και Ι. Θρεψιάδης έκαμαν εκεί ανασκαφές. (Πρέπει να αναφερθεί πως για την προϊστορική Σκύρο υπάρχει σημαντική μελέτη της Εφόρου Αρχαιοτήτων κ. Λιάνας Παρλαμά, που έδειξε τη θέση του νησιού στα προϊστορικά χρόνια, καθώς και τις επαφές που είχε με τον έξω κόσμο, όπως αποδεικνύουν τα κεραμεικά, που βρίσκονται σήμερα στο Αρχαιολογικό Μουσείο του νησιού).
Έχουν γίνει μερικές σωστικές ανασκαφές στο νησί, αλλά σημαντική ήταν η έρευνα που έκαμε φέτος το καλοκαίρι, η Έφορος Αρχαιοτήτων Ευβοίας και Σκύρου, γνωστή αρχαιολόγος κ. Έφη Σακελλαράκη. Ερεύνησε συστάδες τάφων στα νεκροταφεία της Χωράφας, των Μαγαζιών και του Κάμπου, και με τη μελέτη των ευρημάτων είκοσι τάφων λακκοειδών κατέληξε σε σημαντικά συμπεράσματα, που επιβεβαιώνουν την άποψη που διατυπώθηκε πρίν από δεκαπέντε χρόνια περίπου για τη συνέχεια που παρουσιάζει η ζωή στην αρχαία Σκύρο, από τα Πρωτογεωμετρικά ως και τα Αρχαϊκά χρόνια, κάτι που είχε αμφισβητηθεί παλαιότερα, λόγω έλλειψης σχετικών ευρημάτων. Και αυτά, ενώ στα Μουσεία του Βερολίνου, της Κοπεγχάγης κ.α. φυλάσσουν ευρήματα αυτής της εποχής από τη Σκύρο.
Στα Πρωτογεωμετρικά χρόνια αποδεικνύονται επαφές με την ηπειρωτική Ελλάδα, Θεσσαλία, Εύβοια και Αττική, ενώ φαίνεται πως από τους Υστερογεωμετρικούς ως και το τέλος των Αρχαϊκών χρόνων υπήρξε επαφή με την Αίγυπτο και με το χώρο του Αιγαίου. Η διεύρυνση αυτή στις σχέσεις του νησιού με τον έξω κόσμο αποδεικνύεται από κεραμεικά ευρήματα, αλλά και από την εισαγωγή ηλέκτρου και χρυσού στο νησί. Από τους Υστερογεωμετρικούς χρόνους υπάρχει στενή επαφή και με την Αττική, όπως και παλαιότερα πάντοτε όπως αδιάψευστα δείχνουν τα ευρήματα. Γενικά είναι σαφής μια στροφή προς το Αιγαίο και αποδεικνύεται ο ενδιάμεσος ρόλος που έπαιξε η Σκύρος μεταξύ Εύβοιας και Ανατολής, που ίσως είχε σχέση και με την εισαγωγή της γραφής που έρχεται στην Εύβοια. Ίσως μάλιστα αυτός ο ρόλος, από την προϊστορική περίοδο ως την Πρωτογεωμετρική αναδεικνύουν τη Σκύρο ως σταθμό για τον αποικισμό προς τα ανατολικά (Al Mina κ.α.).
Για πρώτη φορά, η κ. Σακελλαράκη βρήκε αγγεία από φαγεντιανή στο χώρο της Σκύρου, που σχετίζονται όμως με το πλήθος, ευρημάτων σχετικών από το Λευκαντί της Εύβοιας και την Ερέτρια, που στηρίζουν τη σχέση προ τα ανατολικά (μικρός πίθηκος από φαγεντιανή και αρυβαλλοειδές ληκύθιο, όπως και στην Εύβοια) της Σκύρου. Ακόμη, βρέθηκαν αντικείμενα οστέινα αλλά και ελεφάντινα που δείχνουν και αυτή τη σχέση με την Ανατολή. Ακόμη, έχουν βρεθεί πόρπες χάλκινες βοιωτικές. Οι τάφοι που μελετήθηκαν πρόσφατα ήταν γύρω στους 20 και δείχνουν μιαν ιδιαιτερότητα στα ταφικά έθιμα της Σκύρου. Μαζί με τα αγγεία της εποχής και τα άλλα αντικείμενα, υπάρχουν σε κάθε τάφο, και από ένα τοπικό αγγείο σε σχήμα πολύ παλαιότερης εποχής (Πρωτοελλαδικής). Τα άλλα αγγεία πιστοποιούν τις επαφές με το Αιγαίο και την ηπειρωτική Ελλάδα.
Καθώς τα στοιχεία που πρόσφεραν οι ανασκαφές στα νεκροταφεία της Σκύρου ήταν εξαιρετικά σημαντικά για την ιστορία της Σκύρου, η κ. Σακελλαράκη θα συνεχίσει τις έρευνές της και τον επόμενο χρόνο.

(Αναδημοσίευση από την εφημερ. «Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ», 13 Νοεμβρίου 1993, σελ. 14)