ΟΜΑΔΙΣΜΟΣ

ΠΩΣ NΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΕΤΕ ΤΗΝ ΖΩΗΝ

ΔΙΔΑΧΗ

Επιμέλεια Έκδοσης :
Αναστασία Φαλτάϊτς

Κωνσταντίνος Φαλτάϊτς
1891-1944
Διάσημος νεοέλληνας λόγιος της εποχής του μεσοπολέμου 1913-1944.
Γόνος της παλαιάς Σκυριανής αριστοκρατικής οικογένειας των Φαλταγηδών που οι ρίζες της χάνονται πέρα από το Βυζάντιο.
Γεννήθηκε στη Σμύρνη το 1891, αλλά την ίδια χρονιά οι γονείς του εγκαταστάθηκαν στη Σκύρο και γράφτηκε στο δημοτολόγιο του νησιού.
Γονείς του ο Σκυριανός λόγιος Δημήτριος Φάλταγης- Φαλτάϊτς και η Άννα Μαρτσέλο-Γριμάλδη.
Μεγάλωσε στη Σκύρο, στη Βιγλατορία του Παλαιόπυργου, όπου διδάχτηκε τα πρώτα γράμματα και μυήθηκε στις αρχές, τις ιδέες και τις αξίες, τόσο της παραδοσιακής κοινωνίας της Σκύρου, όσο και της οικογένειάς του απ την πλευρά των Φαλταγηδών και από τις ρίζες της μητέρας του Μαρτσέλο-Γριμάλδη, που επηρέασαν βαθιά την ιδεολογική και ηθική του προσωπικότητα.
Τελείωσε το Βαρβάκειο στην Αθήνα.
Σπούδασε Νομικά και Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο της Αθήνας και αναγορεύτηκε διδάκτορας της Νομικής, χωρίς ποτέ να ασκήσει το επάγγελμα του δικηγόρου.
Από το 1910 ασχολήθηκε ενεργά με τη δημοσιογραφία μέχρι το τέλος της ζωής του το 1944, αναγορευθείς ως ο κορυφαίος Έλληνας δημοσιογράφος της εποχής του μεσοπολέμου 1913-1944.
Στους Βαλκανικούς πολέμους του 1912-13, υπηρετώντας στο πολεμικό ναυτικό, στα αντιτορπιλικά και στο θωρηκτό «Αβέρωφ», έλαβε μέρος στις ναυμαχίες της Έλλης και της Λήμνου, καθώς και στον πόλεμο των αντιτορπιλικών στα Στενά του Ελλήσποντου και των νησιών του Αιγαίου.
Υπήρξε συντάκτης και αρχιρεπόρτερ της τότε κορυφαίας πανελλήνια εφημερίδας ΑΚΡΟΠΟΛΙΣ του Βλάση Γαβριηλίδη.

Μέσα από την εφημερίδα αυτή, όπου δημοσιεύονταν οι ανεπανάληπτες καμπάνιες του θρυλοποιήθηκε το πολεμικό ναυτικό μας, συντελώντας έτσι ώστε οι Έλληνες να ξεπεράσουν το κλονισμένο ηθικό τους μετά την τραγική και επαίσχυντη ήττα μας στον πόλεμο του 1897.
Με τον Βλάση Γαβριηλίδη ο Κωνσταντίνος Φαλτάϊτς συνεργάστηκε στενά στην έκδοση της ΠΟΛΕΜΙΚΗΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗΣ το 1913 σειράς εντύπων με μεγάλη κυκλοφορία. Στη σειρά αυτών των εκδόσεων ο Φαλτάϊτς πρόβαλε με μορφή ανεκδότων τον θρύλο του ήρωα των Βαλκανικών πολέμων ταγματάρχη Ιωάννη Βελισαρίου, καθώς επίσης το θρύλο του Ελληνικού πολεμικού ναυτικού και θεμελίωσε τη φήμη και δόξα του θωρηκτού Αβέρωφ και του ναυάρχου Κουντουριώτη, όπως και της Ναυμαχίας της Έλλης.
Τα δημοσιεύματά του αυτά υπήρξαν λαϊκά αναγνώσματα που διαμόρφωναν την εθνική συνείδηση των Ελλήνων.
Κείμενα από τούτο το χρονικό δημοσιεύονταν στα νεοελληνικά αναγνώσματα της προπολεμικής περιόδου.
Ο ρόλος του, στον τομέα αυτό, ήταν καθοριστικός και ομολογήθηκε από τους κορυφαίους πνευματικούς ανθρώπους της εποχής.
Παρόμοιος υπήρξε, επίσης, ο ρόλος του ως εθναπόστολου και εθνικού Ταγού, κατά τη Μικρασιατική εκστρατεία, στην οποία πήρε μέρος ως πολεμικός ανταποκριτής της εφημερίδας ΕΜΠΡΟΣ, όπου και τραυματίστηκε.
Το χρονικό του «Αυτοί είναι οι Τούρκοι» με περιγραφές των σφαγών των χριστιανικών πληθυσμών της Νικομήδειας, μεταφράστηκε στα γαλλικά από το Υπουργείο Εξωτερικών και χρησιμοποιήθηκε σαν κύριο διαφωτιστικό ντοκουμέντο από τους Έλληνες αντιπροσώπους στις διεθνείς διασκέψεις που αφορούσαν τις Ελληνοτουρκικές διαφορές.

Εθναποστολικά έδρασε και για το Μακεδονικό Ζήτημα, αφυπνίζοντας την κοιμισμένη ψυχή του λαού μας, πάνω στο τεράστιο τούτο εθνικό Ζήτημα.
Μετά τη Μικρασιατική συντριβή, έχοντας συνειδητοποιήσει σε βάθος την κακοδαιμονία του Ελληνικού κράτους και της Ελληνικής κοινωνίας, αγωνίστηκε να ανασυγκροτήσει τις δυνάμεις του Ελληνισμού προωθώντας την ιδέα της Ελληνικής Κοινοτικής Πολιτείας, που βρήκε την πραχτική της εφαρμογή, τόσο στην πατρίδα του Σκύρο, όσο και σε πολλές άλλες παραδοσιακές μας Κοινότητες, καθώς και στην ίδια την πρωτεύουσα, την Αθήνα, με εκπληκτικά στην κυριολεξία αποτελέσματα.
Ο Κωνσταντίνος Φαλτάϊτς, εκτός από δημοσιογράφος, Εθνικός, Πνευματικός και Κοινωνικός Ταγός, υπήρξε επίσης κορυφαίος λογοτέχνης της περιόδου του μεσοπολέμου, ανήκοντας στην κορυφή της πανελλήνιας λογοτεχνικής πυραμίδας.
Το 1915 δημοσίευσε σε συνέχειες στην εφημερίδα ΑΚΡΟΠΟΛΙΣ το Αθηναϊκό μυθιστόρημα « Άλλος Κόσμος».
Το 1918 εξέδωσε το έργο του: Ο θάνατος της Αδερφής μου, που μαζί με το έργο του Γρηγορίου Ξενόπουλου Κοντέσα Βαλέραινα ήταν τα δύο μόνα πεζά λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς.
Το 1919, τα έργα του « Η Γρίπη στη Σκύρο» και «η Ναυμαχία της Έλλης», χαρακτηρίστηκαν από τα σημαντικότερα εκείνης της εποχής και διεκδίκησαν το Αριστείο Γραμμάτων.
Άλλα σημαντικά λογοτεχνικά του έργα είναι το ναυτικό μυθιστόρημα «Χαρίλαος Φαρέλης» - 1925 και το μυθιστόρημα «Οι Παραστρατημένοι» 1925.
Σε ξεχωριστά βιβλία εκδόθηκαν επίσης τα διηγήματά του «Αργία», 1920- «Μαρίκα» - «Ταξίδια με τη Τζούλια» -«Ιστορίες του Καραβιού»- «Εξομολόγηση κοριτσιού». Μεγάλος αριθμός διηγημάτων του δημοσιεύτηκαν σε εφημερίδες και περιοδικά της περιόδου 1913- 1940.

Σε συνέχειες σε καθημερινές εφημερίδες των Αθηνών δημοσιεύτηκαν τα
μυθιστορήματά του «Τα γκρίζα μάτια» -«Πωλείται η παρούσα Οικία».
Προσωπικότητα ολοκληρωμένη και σφαιρική, άνοιξε δρόμους στη γλωσσολογία, εθνολογία, πρωτοϊστορία και λαογραφία, δημιουργώντας μια τελείως δικιά του σχολή έρευνας. Σ αυτούς τους τομείς υπήρξε και εξακολουθεί να παραμένει ένας πραγματικός πρωτοπόρος σε παγκόσμια κλίμακα. Έργα του στους τομείς αυτούς σε ανεξάρτητες εκδόσεις είναι μεταξύ άλλων:
Γλώσσα και φωτιά, Η αρχαιότης της λεγομένης νεοελληνικής- Η κίνησις εις την δημιουργία της γλώσσης- Το πρόβλημα του Δημοτικού μας τραγουδιού- Ο Πάτερ Κοσμάς ο Αιτωλός - Θέμις Σκυρία- Η εν Σκύρω Συρία Θεά- Ναοί και λατρείαι του Διονύσου εν Σκύρω- Το πρόβλημα της καταγωγής των Τσιγγάνων - Τα καραβάνια και άλλα.
Ο Φαλτάϊτς υπήρξε πολυγραφότατος και το φάσμα των ενδιαφερόντων του ήταν μεγάλο.
Άνθρωπος με τελείως ξεχωριστές δυνατότητες, δρούσε όχι μόνο πνευματικά αλλά και πρακτικά, ενεργώντας σαν Εθνικός, Πνευματικός και Κοινωνικός Ταγός, ασκώντας τεράστια επιρροή στους ανθρώπους της εποχής του.
Υπήρξε δημιουργός της Κοσμοθεωρίας και Βιοθεωρίας του Ομαδισμού, που μαζί με τον τρόπο δράσης και βίωσης των αρχών του, τον ανεβάζουν σε Μύστη.
Τα τελευταία του χρόνια έζησε στην πατρίδα του Σκύρο όπου και πέθανε στις 23 Οκτωβρίου 1944, αφήνοντας πίσω του μαζί με ένα μεγάλο αριθμό ανέκδοτων έργων, τον θρύλο της μοναδικής του προσωπικότητας, τόσο μεταξύ των συμπατριωτών του Σκυριανών, όσο και Πανελλήνια.

Μάνου Φαλτάϊτς

Η κοινωνικοπολιτική κοσμοθεωρία
του Κωνσταντίνου Φαλτάϊτς

Ο Ομαδισμός είναι η βιοθεωρία και κοινωνικο-πολιτική κοσμοθεωρία του Κωνσταντίνου Φαλτάϊτς.
Πρόκειται για μια συμπυκνωμένη σφαιρική διείσδυση στην πεμπτουσία της ατομικής και κοινωνικής οντολογίας και δεοντολογίας.
Είναι μια σύνθετη και σφαιρική θεωρία μοναδική στα χρονικά της παγκόσμιας διανόησης.
Δόθηκε σε ομιλία με τίτλο :
«Πώς θα αντιμετωπίζετε τη Ζωή»
που έκανε στη νεολαία της Σκύρου, το φθινόπωρο του 1944 λίγο πριν πεθάνει στην πατρίδα του στις 23 Οκτωβρίου 1944.
Το χειρόγραφο σώθηκε στο αρχείο του που βρίσκεται στο Μουσείο Μάνου Φαλτάϊτς της Σκύρου, μαζί με τα υπόλοιπα χειρόγραφα και δημοσιευμένα του έργα.
Μετά το θάνατό του, το αρχικό χειρόγραφο αντιγράφηκε από τους μαθητές του και τα αντίγραφα κυκλοφόρησαν μεταξύ τους, σαν μια ύψιστη πνευματική Διαθήκη.
Άλλωστε, τους αφορούσε προσωπικά, εφ όσον η ομιλία είχε γίνει κυρίως γι αυτούς, και αποτελούσε από τότε ένα είδος ευαγγελίου, που οι αρχές και οι διδαχές του συζητιότανε διαρκώς μεταξύ τους στα υπόλοιπα χρόνια, κρατώντας πάντοτε έτσι ζωντανή τη μνήμη του Μύστη.
Η ύπαρξη του χειρόγραφου ήταν γνωστή και σε αρκετούς νεώτερους Σκυριανούς που ήθελαν να γίνουνε γνώστες των Διδαχών του μεγάλου συμπατριώτη τους.
Αποτελεί ένα σύνθετο έργο με πολύ έντονο τον ξεχωριστό χαρακτήρα του.

Περιέχει, αποφθεγματικά, τις Αρχές του Μύστη, που διδάσκει τους μαθητές του τη Συμπαντική ψυχή και Υπερσυνείδηση, τον Ομαδισμό, τον Κοινοτισμό, την αντιμετώπιση της Ζωής με πάθος, την αφοβία, την αντιμετώπιση θαρραλέα του κίνδυνου, την ενεργοποιημένη συμμετοχή στα κοινά, την αποφυγή και απόρριψη της αδυναμίας, του εγωισμού, της οκνηρίας.
Μολονότι ο Φαλτάϊτς απευθύνεται στους νέους της Σκύρου, οι Διδαχές του έχουν πανανθρώπινο χαρακτήρα και στόχευση.
Αφορούν κάθε ηλικία και τους ανθρώπους όλης της γης, ανεξάρτητα φυλής και εθνότητας.
Το κήρυγμά του είναι οικουμενικό.
Ο Ομαδισμός του Φαλτάϊτς, εμφανίζεται θεωρητικά και πραχτικά σαν Κίνημα από το 1922 και κρατά μέχρι το θάνατό του τον Οκτώβριο του 1944.
Στο χρονικό αυτό διάστημα του ενός τετάρτου περίπου του εικοστού αιώνα, συντελέστηκαν απ την πλευρά του Φαλτάϊτς θεωρητικές κατακτήσεις και πραχτικές εφαρμογές πολύ σημαντικές, έτσι ώστε να επιτρέπουν μια σφαιρική θεώρηση τούτης της κοσμοάποψης του Σκυριανού Πρωτοστάτορα και Ταγού.
Ο ίδιος ήταν εκείνος που εφάρμοζε τις αρχές του με συνέπεια σ όλη την πορεία του βίου του σε σημείο απόλυτης ταύτισης, έτσι ώστε οι θεωρητικές του απόψεις και τα περιστατικά της ζωής του να αποτελούνε μια αδιάσπαστη ενότητα και να αλληλοσυμπληρώνονται βίωση και αρχές με ένα πραγματικά έξοχο τρόπο.
Αυτή η σύνδεση αρχών και ζωής, δίνει την τελείως ξεχωριστή διάσταση τόσο στη ζωή, όσο και στις θεωρίες του, που τον καθιέρωσαν, όσο ζούσε, στη συνείδηση των μαθητών και των

πολυάριθμων θαυμαστών του σε υπέροχο μύστη. Αίσθηση και παραδοχή που διατηρήθηκε επί χρόνια ολοζώντανη στους ανθρώπους τούτους, σε όλη τους τη ζωή.
Είναι χαρακτηριστικό ότι, επί δεκαετίες μετά το θάνατό του, έφτανε στη Σκύρο κάθε χρόνο ένας σημαντικός αριθμός θαυμαστών του από όλες τις περιοχές της Ελλάδας, για να κάνει προσκύνημα στο σπίτι που γεννήθηκε και στον τάφο του.
Οι διδαχές του Ομαδισμού, επηρέασαν και μένα προσωπικά κατ΄απόλυτη έννοια και χάραξαν την πορεία της δικιάς μου ζωής, καθώς ουσιαστικά η πορεία μου είναι οι αγώνες μου για την υλοποίησή τους.
Πρόκειται για ένα υπέροχο μήνυμα που μπορεί να σώσει την ανθρωπότητα.
Είναι στο επίπεδο της επί Όρους Ομιλίας του Ιησού, της νομοθεσίας του Μωυσή και τα διδάγματα των άλλων Μεγάλων Μυστών ολοκλήρου της ανθρωπότητας.
Η επίδραση των διδαχών του είναι άμεση και οδηγούνε το άτομο σε σκέψεις και αποφάσεις που μπορούν να αλλάξουνε άμεσα τη ζωή του, καθώς ο μύστης διδάσκει του μαθητές του πώς να φτάσουν στο επίπεδο των Ισόθεων.

Μάνος Φαλτάϊτς

Πέμπτη 5 Γενάρη 2006
Βιγλατορία του Παλαιόπυργου-Σκύρος

Ομαδισμός

1
Δεν είναι δυνατόν να ευρίσκεσθε σεις έναντι της ζωής ως οι υπηρέται έναντι του αυθέντου.
Δεν θα κύπτετε προ των δυσκολιών
τας οποίας παρουσιάζει η ζωή.
Θα κάνετε τας δυσκολίας να χαμηλώσουν,
να ταπεινωθούν, να εκμηδενίζονται
προ της θελήσεώς σας και του κόπου σας.
Ποία όμως θέλησις;
Της αρετής. Όχι της κακίας.

2
Αν θέλωμε να αδιαφορούμε έναντι του καλού,
αν θέλωμε να διασκεδάζωμε διαρκώς,
αν θέλωμεν να μη κοπιάζωμεν,
να μη εκτιθέμεθα εις πόνους υπέρ των άλλων,
αν θέλωμεν να είμεθα κλεισμένοι
μόνον εις τον εαυτόν μας,
αν ζητούμε να δικαιολογούμεθα προς εαυτούς
δια την αδράνειάν μας ή δια την έλλειψιν θάρρους
ή δια την δειλίαν μας, ή δια την απροθυμίαν

και αβουλίαν και την ανυπαρξίαν πρωτοβουλίας ενώπιον των εξαιρετικών περιστάσεων
που αφορούν τα κοινά, τότε, δεν είναι δυνατόν
να σκεπτώμεθα ότι μας κυβερνά η ηθική θέλησις.
Δηλαδή η ψυχή.
Τότε είμεθα δούλοι των αδυναμιών της ύλης,
ή του περιορισμένου ατόμου μας.
Το σώμα με τα βαρύτατα συστατικά του
-την σάρκα, τα κόκκαλα, τον στόμαχον,
τα έντερα και το περιεχόμενόν των-
μας κυβερνά.

3
Φοβούμεθα να κουράσωμεν την σάρκα μας,
μη κακοπάθη το καλομαθημένο σώμα μας,
μη δεινοπαθήση το αμάθητο κορμί,
μη πεινάση το στομάχι,
μη το έντερο δεν λειτουργήση πλούσια,
μη τα πόδια φουσκώσουν από το περπάτημα,
μη τα χέρια κάνουν κάλους από κάποιο εργαλείο.
Τρέμουμε μη κρυολογήση η πλάτη μας,
μη ιδρώση το στήθος, μη βραχνιάση ο λάρυγγας,
μη ζεσταθή από τον ήλιο το κεφάλι,
μη εκτεθούμε εις το νερό.

Και αφού εις τας ελαχίστας αυτάς δοκιμασίας του σώματος, όπως είναι το κρύο,
η ζέστη, ο δρόμος, η πείνα, η δίψα,
η εργασία των χεριών,
η υγρασία ή η βροχή,
δειλιάζομε και υποχωρούμε
και τρέμομε και δεν τολμούμε να προχωρήσωμε, έχοντες πάντοτε υπ΄ όψει μη κοπιάση
ολίγον περισσότερον ένα τμήμα της σάρκας μας,
πώς θα είμεθα έτοιμοι και ικανοί
να θέσωμεν εις κίνδυνον
και την ύπαρξιν ολοκλήρου του σώματος, αντιμετωπίζοντες το ενδεχόμενον
του θανάτου υπέρ των άλλων,
ή υπέρ της τιμής της ιδικής μας;
Όλοι και σεις οι νέοι τότε θα ζητήσετε
να ξεφύγετε από τον κίνδυνον
ή τρέχοντες ως τα ελάφια,
ή προσποιούμενοι ως οι χαμαιλέοντες,
ή υποδουλούμενοι ως τα υποζύγια,
ή αλλαξοπιστούντες ως τα ανδράποδα,
ή κάνοντες το επιτασσόμενον κακό
ως οι εγκληματίαι.

Τότε θα προδώσετε την φιλίαν και οικογένειαν
και τιμήν και όρκους και Ιερά και Πατρίδα
και θα παρασπονδήσετε και θα βάψετε ίσως ακόμη και το χέρι εις αίμα ιδικών σας ανθρώπων δια να αποφύγετε μικρόν κίνδυνον.
Θα γίνετε ή θα γίνωμεν δούλοι, σκλάβοι, επίορκοι, ψεύται, άτιμοι, εγκληματίαι.
Και δεν θα κερδίσωμε τίποτε εις το τέλος,
ούτε την βασανιζομένην ζωήν μας,
ούτε το τιμωρούμενον σώμα μας.
Διότι οι σκλαβωνόμενοι,
όταν γίνουν και επίορκοι
και ψεύσται και προδόται,
χύνοντες το αίμα των αδελφών των,
δια να γλυτώσουν το ίδιον,
πολύ γρήγορα χάνουν την ζωήν των.

4
Ουδείς αγαπά τον επίορκον.
Κανείς δεν εκτιμά
τον από δειλίαν σκλαβωθέντα.
Κανείς δεν εμπιστεύεται τους αλλαξοπιστήσαντας.
Όλοι τον υποψιάζονται και τον κτυπούν,

πρώτοι δε εκείνοι, προς τους οποίους προσέφερεν από δειλίαν τας προδοτικάς του υπηρεσίας.
Αυτοί θα τον κτυπήσουν διότι φοβούνται
τας περαιτέρω υπηρεσίας του.

5
Ο οκνηρός το σώμα
ή εγωιστής την ψυχήν
θα είναι και είς πταίστης προς το σύνολον.
Και τι θα κερδίσει;
Τι θα κερδίσει ο δειλός;
Τι ο πονηρός;
Τι ο ταπεινός;
Μόνον τα βάσανα. Όχι την ζωήν του.

6
Μάθετε από τώρα,
να αντιμετωπίζετε θαρραλέως την ζωήν.
Τότε θα κινδυνεύετε ολιγότερον.
Μάθετε να υποβάλλετε εις κόπον το σώμα.
Θα κοπιάζετε τότε ολιγότερον,
διότι το σώμα συνηθίζει.
Όπως το παν είναι συνήθεια και ο κόπος
και ο κίνδυνος συνήθεια.
Και το θάρρος συνήθεια.

7
Το σώμα των σημερινών ανθρώπων
και η ψυχή, έχασαν τας πρωτογόνους αρετάς.
Διότι ο άνθρωπος δεν μάχεται,
τόσο προς την φύσιν τώρα,
όπως ο παλαιότερος.
Και η ψυχή του τωρινού ανθρώπου εξέπεσε,
διότι δοκιμάζεται
έναντι της φύσεως και της ομάδος ολιγότερον,
και ο Ομαδισμός εχαλαρώθη.
Έχουν χάσει ή δεν χρησιμοποιούν το σώμα
και η ψυχή τας αφαντάστους εκείνας δυνάμεις
αντοχής και αντιδράσεως
του νομαδικού πρωτογόνου ανθρώπου.

8
Όσο αφήνομεν ακατέργαστον,
αδούλευτον, χωρίς να το δοκιμάζωμεν το σώμα,
τόσο αυτό εκφυλίζεται.
Χάνει, μόνον χάνει εις καλήν ποιότητα
και κερδίζει εις κακήν ποσότητα.
Γίνεται χαλαρόν, άτσαλο, ασθενικό,
δυσκίνητο, βαρύ.

Γεμίζει λίπη και πλαδαράς σάρκας, αι οποίαι
μόνον απαιτήσεις έχουν και ελαττώματα.

9
Η ψυχή, όταν δεν εκτιθέμεθα
εις κόπον ή κίνδυνον, αδυνατίζει.
Ώστε πηγή της αρετής
είναι η δοκιμασία του σώματος
και της ψυχής.
Η εργασία, ο κόπος,
κίνησις δια το άτομον,
δια το ίδιον το σώμα.
Και η κίνησις, η δράσις, η εργασία,
ιδίως δια το σύνολον.

10
Η σωματική έντασις
και η ψυχική χιλιαπλασιάζονται
εις την υπέρ της ομάδος προσπάθειαν.

11
Πηγή της κακίας η εγκατάλειψις του κορμιού

εις την οκνηρίαν, και η εγωιστική προσπάθεια
μόνον υπέρ του ατόμου.
Σώμα οκνηρόν είναι άχρηστον
και εις την κοινωνίαν και εις την οικογένειαν
και εις το άτομον.

12
Δεν υπάρχει μεγαλύτερος κόπος
από την αδράνειαν του σώματος.
Και το ίδιον καταβάλλεται και η ψυχή.
Γίνεται η ζωή ένα είδος φυλακής,
μουχλιασμένης και σκοτεινής.
Και όπως ο φυλακισμένος με κάθε τρόπον
ζητεί να φύγη, κατά τον ίδιον αυτόν τρόπον
η ψυχή ενός αδρανούς ζητεί
να εγκαταλείψη το σώμα.
Δεν ευρίσκει ικανοποίησιν η ψυχή
εις το οκνηρόν σώμα, και ποθεί τον θάνατον,
τον οποίον όμως και φοβείται.

13
Ψυχή εγωϊστική,
έστω και αν εργάζεται το σώμα,
μόνον να βλάπτει είναι ικανή.

Ο εργαζόμενος όμως
και υπέρ εαυτού
και υπέρ του συνόλου,
είναι άτρομος και χαρούμενος
και ισχυρός.
Δεν φοβείται τον θάνατον.
Διότι η φύσις του ανθρώπου
είναι ο Ομαδισμός
και επομένως πρέπει να κυριαρχή εις το άτομον
η ιδέα της σωτηρίας
πρώτον του συνόλου
και έπειτα της εγωϊστικής μονάδος.

14
Έχει παρατηρηθή ότι όσο περισσότερον αδρανούμεν ή ότι εργαζόμεθα
μόνον δια τον εαυτόν μας,
τόσον περισσότερον βαρυνόμεθα την ζωήν,
και φοβούμεθα τον θάνατον.
Φαίνονται αντίθετα αυτά, αλλά συμβαδίζουν.

15
Το οκνηρόν ή εγωιστικόν σώμα
και ψυχή πάσχουν.

Είναι εκτός της φύσεως
της ανθρωπίνης ζωής η οκνηρία και ο εγωισμός.
Διότι ο άνθρωπος δεν είναι μονήρες ζώον.
Και η ψυχή κλεισμένη μέσα εις ένα αδρανές
ή εγωιστικόν σώμα πάσχει.
Αυτός είναι ο βαρεμός της ζωής και η κακία
που βλέπομεν εις τους οκνηρούς, αέργους
και εγωιστάς.
Εις αυτούς δεν υπάρχει ικανοποίησις.
Έζησαν χωρίς να εκτελέσουν τον προορισμόν
της ζωής, που είναι η δράσις, η κόπωσις, η εργασία
και υπέρ των άλλων.
Δεν εγνώρισαν άρα την ζωήν, και δι΄ αυτό φοβούνται να την αφήσουν και τρέμουν
ενώπιον του θανάτου.

16
Διατί να ομιλούμεν, προς τους νέους,
δια τον θάνατον;
Η ζωή.
Η χαρά της, η μέθη της, τα χρυσά χρώματά της.
Η έξαρσίς της.
Ο ίλιγγος της ευτυχίας που δίνει η νεότης.

17
Μία συνεχής απόλαυσις είναι η ζωή.
Ένας ίλιγγος και μία μέθη εκπληκτικών ωραιοτήτων δι΄ όλας τας ηλικίας,
αλλά προ πάντων δια την νεότητα, δια σας.
Όμως, αυτόν τον θείον ίλιγγον τον μεταλαμβάνουν, τον γνωρίζουν, τον αισθάνονται,
μόνον όσοι θέτουν εις τον υπέρτατον βαθμόν δοκιμασίας το σώμα και την ψυχήν,
εργαζόμενοι υπέρ μιας ιδέας.
Του καλού.
Δηλαδή υπέρ της κοινωνίας.

18
Φθάνομεν εις τον μη περαιτέρω βαθμόν
της μακαριότητος, όταν το σώμα τεθεί
εις την διάθεσιν του συνόλου
και αγωνισθή με την ψυχήν και τον νουν,
υπέρ ενός κοινού σκοπού.
Και όσον μεγαλύτερος είναι ο κόπος
και ο κίνδυνος και όσο περισσότερα τα εμπόδια
και αι δυσκολίαι και όσον η ανάγκη
της εξυπηρετήσεως και της προστασίας
και της σωτηρίας των άλλων εντατικωτέρα,
τόσον η μακαριότης μας μεγαλυτέρα.

19
Να απολαύσετε εν πλησμονή την ζωήν διαθέτοντας τας ψυχικάς
και σωματικάς σας δυνάμεις
εις την ακροτάτην υπέρ μιας ωραίας ιδέας δοκιμασίαν.
Ωραιοτάτη δε ιδέα,
η αγάπη του πλησίον μετά θυσίας.
Αυτό είναι ζωή.
Διότι επαναλαμβάνω,
ο άνθρωπος είναι ομάς και όχι μονάς.

20
Και εις τον έρωτα θα αισθανθήτε
την απέραντον ευτυχίαν, αν θέσετε τον εαυτόν σας ολοκαύτωμα υπέρ του αγαπωμένου προσώπου.
Και εις την προστασίαν της πατρίδος,
αν ειπήτε «θα αποθάνω δι΄ αυτήν».
Και εις τας σχέσεις σας με τους φίλους σας,
αν διαθέσητε το άτομόν σας πλήρως
προς ηθικήν εξυπηρέτησίν των.
Και έναντι της φύσεως, του τοπίου, του νερού,
του δάσους, της πέτρας, του ανέμου, του ηλίου,

του σκότους, των ζώων,
αν καταβάλλετε κάθε προσπάθειαν,
όπως τα δαμάσετε
υπέρ του κοινού καλού ή και απλώς
υπέρ της φιλοσοφικής ιδέας της ομορφιάς,
της τάξεως και του καθήκοντος.

21
Τον ίλιγγον της χαράς και της ευτυχίας,
ενώ φθάνει τα όρια της αθανασίας
θα τον αισθανθήτε μόνον εις την υπερβολήν
την σωματικήν ή ψυχικήν, όχι όμως εις τον εαυτόν σας, αλλά δια τους άλλους.
Εις την υπερβολήν του σωματικού κόπου
υπέρ του συνόλου ή απλώς υπέρ του καλού.
Εις την υπερβολήν του κινδύνου δια τους τρίτους
ή την Ιδέαν.
Εις την υπερβολήν της θυσίας δια τον πλησίον.
Εις την υπερβολήν της αγάπης
δια το αγαπώμενον πρόσωπον.
Όλα αυτά αποτελούν την θυσίαν
και την συμβολήν της μονάδος
υπέρ του κοινωνικού συνόλου
και ετέθησαν εκ φύσεως.

22
Θυσιάζομεν τον κόπον μας,
την προσπάθειάν μας, την έντασίν μας
δια τους άλλους.
Αυτή είναι η ιδιότης της ψυχής
και του σώματος του ανθρώπου
που επλάσθη ζώον ομαδικόν.
Ως τμήμα μιας ομάδος πρέπει να αγωνίζεται
υπέρ της ομάδος κυρίως και κατόπιν
υπέρ του ατόμου του.
Αυτομάτως όμως
η υπέρ της ομάδος δράσις είναι
και υπέρ του ατόμου.
Διότι η βελτίωσις των όρων ζωής της ομάδος
ωφελεί αμέσως το άτομον.

23
Οι εγωισταί άνθρωποι είναι δυστυχείς,
όπως και οι οκνηροί.
Διότι έχουν εκφύγει του προορισμού,
τον οποίον έταξεν η φύσις εις τον κανονικώς ζώντα
και κινούμενον άνθρωπον.

24
΄Ενας εγωιστής είναι πρόσωπον ανόητον.
Δεν εφιλοσόφησε, δεν εσκέφθη
ότι μόνος ο άνθρωπος είναι πολύ δύσκολον
ή αδύνατον να ζήση.

25
Συνήθως οι εγωισταί είναι οκνηροί
και αδούλευτοι εις το σώμα
ή έχουν ασχοληθή με μίαν μόνον εργασίαν.
Η δε απασχόλησις εις μίαν μόνον εργασίαν,
είναι βέβαια προτιμοτέρα και ηθικοτέρα
της αργίας, αλλά κάνει τον άνθρωπον στενοκέφαλον, ανόητον, εγωιστήν,
ζηλόφθονον, αρνητικόν, κακόν.
Αυτή η μονομέρεια κλείνει τον δρόμον
προς την φιλοσοφίαν της ζωής.
Εργάζεται το άτομον μόνον υπέρ του ατόμου του. Αγνοεί το σύνολον,
την ομάδα εις την οποίαν ανήκει.
Ευρίσκεται επομένως το άτομον εις την σημερινήν κοινωνίαν, που διακρίνονται

αι μονάδες επί εγωισμώ,
εκτός της φύσεως του ανθρώπου,
που είναι η ομαδική ζωή.

26
Οι υπέρ του εαυτού των μόνον εργαζόμενοι, όπως είναι το μέγα μέρος των σημερινών ανθρώπων ή υπέρ ολίγων μονάδων
που αποτελούν την οικογένειαν,
δεν είναι μεν δυστυχείς τόσον,
όσον οι οκνηροί, αλλά και στερούνται
του μεγαλυτέρου σκοπού,
της ευτυχίας που αισθάνονται
όσοι εργάζονται υπέρ του συνόλου.

27
Πετάξατε την νάρκην και κινηθήτε ομαδικώς.
Ο τόπος όλος είναι ιδικός σας.

28
Αντιμετωπίσατε την ζωήν δια του κόπου.
Θα ιδήτε τότε πόσαι μακαριότητες υπάρχουν,

όταν κουρασμένοι από ένα χειρωνακτικόν
κοινόν μόχθον, φυτεύματος δένδρων,
ανοίγματος χαντακιών, αποστραγγίσεως ελών, καθαρίσματος ή κλαδεύματος του δάσους.
Όταν αγρυπνήσαντες από μίαν βάρδιαν πολιτοφυλακής, ή ξυπνημένοι την βαθειάν αυγήν
δια μίαν εκδρομήν ομαδικήν προς κάποιον κοινόν έργον. Όταν, διψασμένοι ή πεινασμένοι έπειτα
από μιαν δουλειά γενικής ωφελείας,
θα καθίσετε και θα απολαύσετε το νερό ή το ψωμί
ή την πέτρα που θα ξεκουρασθήτε,
θα ιδήτε ποια ηδονή άγνωστος υπάρχει εις αυτά.
Ποίος θεϊκός ψυχισμός εδρεύει μέσα σας
που δεν τον ηξεύρατε και τώρα τον γνωρίσατε
ως δι΄ αποκαλύψεως.
Σας τον ενεφάνισεν, ως ενόρασιν
η υπέρ του συνόλου εργασία,
τόσο έξαφνα, ώστε εμείνατε έκθαμβοι.
Και θα ειπήτε: « Αυτή είναι πραγματικά η ζωή» και θα ελεινολογήσετε, ως δυστυχή και κακόμοιρον τον έως τώρα αδρανή εαυτόν σας,
τόσον μουχλιασμένον από την έλλειψιν κινήσεως,
ή κλεισμένον εις τον εαυτόν του.

29
Και αν ευρεθήτε εις κίνδυνον,

υπέρ του συνόλου,
τότε θα ιδήτε ακόμη ωραιοτέραν
και σκοπιμοτέραν την ζωήν.
Τότε θα αντιληφθήτε, ότι τον κίνδυνον
τον αποκρούσατε όχι φεύγοντες
αλλά προβαίνοντες εις απάντησίν του
θαρραλέαν και σταθεράν.
Τότε θα εννοήσετε,
ότι όπως τον κόπον του σώματος τον δαμάζετε κοπιάζοντες και όχι αδρανούντες,
και όπως το κρύο το νικώμεν με κρύα λουτρά συνηθίζοντες το σώμα και όχι με ζεστάς φανέλας.
Και όπως την πείναν την υποτάσσομε
με την λιτήν τροφήν και όχι με την καλοφαγίαν.
Και την οδοιπορίαν οδοιπορούντες
και όχι καθήμενοι.
Κατά τον ίδιον τρόπον εις τον κίνδυνον,
τον αποκρούετε καλλίτερα
πηγαίνοντες κατεπάνω του και όχι φεύγοντες.

30
Επιμένω επί των κινδύνων,
και διότι ουδεμία σχεδόν ηδονή εξαιρετική υπάρχει, χωρίς να συνοδεύεται
από κάποιον κίνδυνον,

και διότι η ζωή χωρίς κίνδυνον
είναι ένα είδος πυτιρούχου άρτου άνευ αλεύρου,
και διότι μόνον η μετά κινδυνευόντων κόπων προσπάθεια του ατόμου
και μάλιστα η υπέρ του συνόλου προσπάθεια,
μεταρσιώνει τον άνθρωπον,
και διότι
η ζωή μας αυτή
είναι κατ΄ εξοχήν γεμάτη κινδύνους.

31
Να συνηθίσετε εις την εργασίαν το σώμα σας,
την ατομικήν
και την υπέρ του συνόλου ιδιαιτέρως,
και δια να το βελτιώσετε, και δια να κάνετε ρωμαλεωτέραν την ψυχήν σας,
και δια να μάθετε
πώς θα αντιμετωπίζετε τον κίνδυνον.
Διότι, η εργασία υπέρ του συνόλου δημιουργεί
την γνώσιν των σωματικών
και ψυχικών ιδιοτήτων, ήτοι της ζωής.

32
Εις την ζωήν πάντοτε
θα υπάρχει ως απαραίτητον αυτής στοιχείον
ο κίνδυνος υπέρ του ατόμου και υπέρ της ομάδος.
Δυναμώνει ο κίνδυνος και το καθήκον την ψυχήν.
Το σώμα δε τότε διαθέτει
καταπληκτικάς δυνάμεις.
Αν δε εξαντλήσετε τα ενενήντα εννέα και μισό εκατοστόν των υπερανθρώπων δυνάμεων,
τας οποίας το σώμα μπορεί να καταβάλλη,
και αφήσετε μόνον το μισό εκατοστόν,
δια να μη αποθάνετε,
βλέπετε ότι ταχύτατα πάλιν κερδίζετε ό,τι διαθέσατε, ενώ το σώμα σας
γίνεται ισχυρότερον από πριν.
Και τούτο διότι διαθέσατε μεν τα ενενήντα εννεάμιση εκατοστά της υπερανθρώπου σωματικής σας δυνάμεως, αλλά η ψυχή σας, έμεινεν ακατάλυτος.
Δι΄ αυτό το σώμα αμέσως ανεζωογονήθη
και εσώθηκε και εσώσατε και τους άλλους
ή το σύνολον.

33
Αν αφήσετε τας σωματικάς σας δυνάμεις αθίκτους και χάσετε μόνον το μισό εκατοστόν
της συνήθους ψυχικής σας αντοχής,
εμπρός εις τον κίνδυνον ή μίαν αντίξοον περίστασιν και ολόκληρον το σώμα σας
τότε αναλίσκεται και καταρρέει.
Και οι άλλοι εξ αιτίας σας
και το σύνολον χάνονται,
και σεις συναπόλλυσθε.
Αυτά θα τα έχετε υπ΄ όψιν
και θα τα δοκιμάσετε πολλάκις,
αν υπέρ του συνόλου θέτετε τον εαυτόν σας
εις κόπον ή κίνδυνον.
Και θα ιδήτε ακόμη, ότι καλλίτερα
και ασφαλέστερα αποφύγατε τον κίνδυνον,
και εσώθητε κατά τον τρόπον αυτόν.

34
Ο άνθρωπος είναι ζώον κοινωνικόν.
Επομένως, το παράδειγμά σας
και άλλους θα φιλοτιμήση

και θα φέρη συναρωγούς
και διότι και οι εχθροί εξετίμησαν
την τόλμην σας και την ειλικρίνειάν σας
και τον ηρωισμόν σας
ή θα ανακρούσουν πρύμναν φοβούμενοι.
Και σεις μόνοι εφέρατε τεράστιον αποτέλεσμα.

35
Η τόλμη νικά και σώζει και δαμάζει
και προλαμβάνει και δημιουργεί.
Ένας τολμηρός, εκθέτων τον εαυτόν του
υπέρ του συνόλου,
μπορεί
πολλάκις και συνηθέστατα να εκμηδενίση
την δύναμιν εκατομμυρίων ανδρών
ή να σώση εκατομμύρια ανθρώπων.
Μία έντασις κόπου
ενός ατόμου υπέρ του συνόλου
εγκαίρως καταβαλλομένη
προλαμβάνει εκατομμύρια κόπων.

36
Εχει μεγαλυτέρας ελπίδας
είς τολμηρός να σωθή,

αφού εκτελέσει τον προορισμόν του,
από ό,τι έχουν ελπίδες χίλιοι άτολμοι οπλισμένοι.
Διότι η τόλμη, ως αντιμετωπίζουσα από πλησίον
τα πράγματα είναι ευφυής και πολυμήχανος
και ταχεία και εύστροφος και αγαπάται
και εμπνέεται από το Θείον και έχει ετοιμότητα.
Ενώ η ατολμία είναι οκνηρά, βραδεία, άνους
και μισείται από το Θείον και τυφλώνεται,
διότι βλέπει από μακράν και με εγωιστικότητα αρνουμένη την ομάδα.
Ώστε κινδυνεύοντες και τολμούντες,
έχετε μαθηματικάς πιθανότητας απείρως μεγαλυτέρας να σωθήτε, παρά ατολμούντες
και φεύγοντες.
Αυτό άλλωστε το δείχνει πάντοτε η ιστορία,
η οποία ομιλεί περί εκατομμυρίων μεν εκατομβών στρατών και λαών καταβληθέντων από πανικόν,
και φονευθέντων
ή αιχμαλωτισθέντων από ολίγους άνδρας.
Περί τριακοσίων δε μόνον ατρόμων Σπαρτιατών
του Λεωνίδα, πεσόντων εις μακράν μάχην,
όπου οι αντίπαλοι ήσαν τόσοι πολλοί,
ώστε τα βέλη των εσκίαζαν τον ήλιον.

37
Οι Σπαρτιάται έζων ομαδικώς.
Αυτό υπήρξε το μυστικόν το μεγάλο
της Λυκουργείου νομοθεσίας.
Κατανοήσας την φύσιν του ανθρώπου
και τας βιολογικάς ιδιότητας του συνόλου,
εισήγαγεν υποχρεωτικώς εις την ζωήν
των Σπαρτιατών ο θεόπνευστος Λυκούργος
τον Ομαδισμόν.
Άρχιζεν από την πρώτην ημέραν της γεννήσεως, ότε η Πολιτεία ήλεγχε την ποιότητα των βρεφών,
και έρριπτεν εις τον Καιάδα
τα νοσηρά και τα πάσχοντα.
Έφθανε μέχρι της τελευταίας ημέρας της ζωής
των γερόντων.
Διότι οι γέροντες
ήσαν το συμβουλευτικόν σώμα
της Σπαρτιατικής Πολιτείας.
Οι δε παίδες και οι έφηβοι και οι νέοι,
αποτελούντες τας γεμάτας ζωήν και δράσιν
και χαράν αγέλας, τας ανηκούσας εις την Πολιτείαν, εγυμνάζοντο και ειργάζοντο
και εκοπίον και διασκέδαζον και εκολύμβων
και έτρεχαν και έπαιζαν και εσκληραγωγούντο
και έτρωγαν τα λιτά γεύματα,

υπό την εποπτείαν των αριστευόντων συνομηλίκων
και των τεταγμένων ανδρών.
Οι δε άνδρες εγευμάτιζον από κοινού,
εις τα φειδίτια ή συσσίτια όπου ο μέλας ζωμός
και το κρίθινο ψωμί απετέλουν την πανδαισίαν.
Και δεν εξηρούντο ούτε οι βασιλείς.
Ήσκουν δε συνεχώς το σώμα οι Σπαρτιάται γυμναζόμενοι στρατιωτικώς, και τον νούν,
όλοι βουληφόροι των κοινών όντες.
Και αι Σπαρτιάτιδες νέαι ήσαν υποχρεωμέναι
εις την άσκησιν, ως μητέρες δε ανέτρεφον
υπό τον έλεγχον της Πολιτείας τα παιδιά των σκληραγωγικώς και τα παρέδιδον,
από ηλικίας των επτά ετών,
εις τας αγέλας της πολιτείας.
Δείγματα μάλιστα της Σπαρτιατικής αρετής, πλασθείσης διά της αθλήσεως του σώματος
και της ψυχής,
εις ένα πλαίσιον συνεχούς Ομαδισμού
ήσαν η ολιγολογία ή ο λακωνισμός,
ή η ολιγάρκεια, ο σεβασμός προς το γήρας,
το λιτοδίαιτον, η σκληραγωγία, η απλότης,
το φιλελεύθερον, ή η προσήλωσις
προς τας παλαιάς παραδόσεις.
Όλα αυτά εξεδηλούντο εις τον πατριωτισμόν.

38
Ο θάνατος εις την μάχην δεν εφόβιζε
τον Σπαρτιάτην.
Και απέθνησκαν ολιγώτεροι,
ακριβώς διότι δεν εφοβούντο τον θάνατον.
Ο θάνατος όμως τους φοβείτο.

39
Κατείχαν το δυσχερέστατον αριστερόν κέρας
των Σπαρτιατών, κατά τας μάχας οι Σκυρίται.
Ούτοι ήσαν γενναιοτάτη μερίς των Λακώνων,
δια τους οποίους πολλά γράφουν οι ιστορικοί.
Θα τους θεωρήσω,
από τα μακρά συμπεράσματα μελετών προσωπικών,
Δολοπικής συγγενείας, τους Σκυρίτες,
συνδεομένους με την προομηρικήν Σκύρον,
με τον Αχιλλέα και τον Νεοπτόλεμον.
Και ακριβώς επειδή οι πρόγονοί μας,
οι πρόγονοί σας, και οι οποίοι και πρώτοι
ως νεολαία Σκυρία κατά την μαρτυρίαν του Βιργιλίου
εισήλθον με τον Νεοπτόλεμον
εις την Τροίαν είχαν τόσες αρετές,
το καθήκον της συνεχίσεως των αρετών
επιβάλλει υποχρεώσεις.

40
Αυτού, εις τον ομαδισμόν θα ατσαλωθή
το σώμα και η ψυχή σας θα αυξηθή και όπως
θα προσλάβη νέας γνώσεις, και η καρδιά σας
θα σκιρτήση από ρωμαλέαν νεότητα.

41
Αφιερώσατε μέρος των προσπαθειών σας
εις τα κοινά και το σώμα σας
να γίνη δούλον της ψυχής,
όχι η ψυχή του σώματος.
Η ψυχή έχει υπερηφάνειαν και ως κύριος
δύναται να επιβληθή εις το σώμα.
Θα το διατάξη με καλωσύνην, με πειθώ,
με αυστηρότητα.
Εις το τέλος, θα έλθη εκείνο
που λέγομεν επιβολή.
Κάνε αυτό ή κάνε εκείνο.
Το σώμα πρέπει να υπακούση.
Και θα ακούση.
Περισσότερον δε υπακούει όταν καλείται
να υπηρετήση ιδανικούς σκοπούς.

Διότι, εις τας εξαιρετικάς περιστάσεις
βλέπομεν φανερά τον δυναμισμόν.
Τότε αισθανόμεθα την ψυχήν ή την θέλησιν
ως το κύριον εγώ μας
και το σώμα ως κάτι δεύτερον,
ένα είδος περιβλήματος
του εαυτού μας.
Και το εσωτερικόν,
η θέλησις ή η ψυχή
που είναι το εγώ μας, διατάσσει το περίβλημα.
«Σήκω ενωρίς, ή περπάτησε κι άλλο»
Ή «εργάσου περισσότερον»
Ή «πόνεσε». Ή «Δίψασε».
Το σώμα διαμαρτύρεται,
δεν θέλει να υπακούση, αντιδρά.
Αλλά η ψυχή διατάσσει.
Υψούται ως κυρίαρχος, μαστιγώνει, επιβάλλεται.
Αυτό το χώρισμα
ψυχικού " εγώ" και σωματικού "εσύ",
δεν υπάρχει άνθρωπος να μην το έχη αισθανθή.
Και όχι μίαν, αλλά πολλάς φοράς εις την ζωήν του.
Τότε αντιλαμβανόμεθα ότι το «εγώ»,
το πρώτον πρόσωπον του εαυτού μας,
είναι η θέλησις, η ψυχή, η διάθεσις.
Ενώ το «εσύ», είναι το σώμα.

Και όταν φθάση η πάλη μεταξύ ψυχισμού
και ύλης εις τον υπέρτατον βαθμόν,
τότε γίνεται μεγαλύτερος ακόμη ο χωρισμός.
Τότε το σώμα δεν είναι το δεύτερον είναι μας,
αλλά ένα τρίτον.
Κάτι σχεδόν ξένον και ταπεινόν φόρτωμα,
δια το οποίον ομιλούμεν με περιφρόνησιν
εις το τρίτον πρόσωπον.
Το ελεεινολογούμε.
Και η ψυχή γιγαντούται και διατάσσει
και υψούται υπέροχος τιμωρός
του ιδίου σώματός μας.
Παύει πλέον να υπάρχει φόβος.
Αισθανόμεθα ή φθάνομεν
εις την ιδέαν ενός αθανάτου υπερπέραν.

42
Καταλαμβανόμεθα
εις τας υπερτάτας αυτάς στιγμάς
που εδαμάσαμεν τελείως το σώμα,
από μίαν ανέκφραστον μακαριότητα.
Αντιμετωπίζομεν και τον θάνατον με ηρεμίαν.
Παύει ο φόβος,
παύουν όλαι αι σωματικαί αδυναμίαι.

Φαίνεται ότι και βασανιζόμενοι
με σκληράς βασάνους, δεν πονούμεν.
Διηγούνται ότι τα σώματα
των μαρτύρων της ιδέας,
αντέχουν εις τον σίδηρον και εις την φωτιά.
Δεν αισθάνονται ούτε τον κοπτερόν σίδηρον
που σχίζει την σάρκα.
Ούτε το πυρ που καίει τα οστά.
Στεναγμός πόνου δεν βγαίνει από τα χείλη των.

43
Θα έχετε υπόψιν πάντοτε
ότι είσθε μία μονάς εις το όλον,
που αποτελεί την οικογένειαν, την κοινότητα,
την μεγαλυτέραν πατρίδα, την ανθρωπότητα.
Και όταν εργάζεσθε μόνοι,
θα σκέπτεσθε κυρίως ότι η εργασία σας
πρέπει να γίνεται
προς όφελος του συνόλου.
Τότε αντλείτε νέας δυνάμεις.
Η ψυχή και το σώμα άλλως δοκιμάζονται.

44
Δια να δυναμώσετε την ψυχήν σας
θα δοκιμάσετε το σώμα.
Μη δειλιάζετε. Το σώμα αντέχει,
όταν υπηρετεί ιδανικούς σκοπούς
εις το απέραντον.
Θα δοκιμάσετε και τον κόπον της εργασίας,
του δρόμου, της δίψας, της πείνας,
του κρύου, της αϋπνίας.
Θα το διατάξετε να σηκωθή πρωί
και να κοιμηθή αργά.
Θα βραχήτε, θα κρυώσετε,
θα αιματωθούν τα πόδια και τα χέρια
από τας πέτρας και τα αγκάθια.
Αλλά θα γελάτε.
Όλα θα σας φαίνονται εύκολα.
Με έκπληξιν θα βλέπετε ότι το σώμα διατασσόμενον από την ψυχήν
διαθέτει αφαντάστους δυνάμεις.
Σηκώνει βάρη τεράστια.
Πηδά χαντάκια ανυπέρβλητα.
Ανεβαίνει δυσβάτους βράχους.
Κατέρχεται εις τρομερούς κρημνούς.

Ανταπεξέρχεται νικηφόρα
κατά των λυσσαλέων δυνάμεων
που εξαπολύει η φύσις.
Εις την κατανίκησιν όλων αυτών,
υπάρχει η χαρά και η μακαριότης.

45
Η ψυχή αγάλλεται,
όταν το σώμα
πάσχει υπέρ της ιδέας του καλού
που ωφελεί το σύνολον.

46
Το σώμα δεν είναι πλασμένον
δια να υπερικανοποιεί τον εαυτόν του.
Χορταίνει, κουράζεται, ασφυκτιά.
Κοπιάζει με την πολλήν ανάπαυσιν.
Έχει πεπερασμένον εκ φύσεως
περιθώριον αναγκών.
Αηδιάζει με το πολύ φαγητόν και το ποτόν.
Πλήττει με τας διαρκείς ηδονάς.
Νέοι μη στερούμενοι ουδενός,
διασκεδάζοντες συνεχώς,

πάσχουν από μελαγχολίαν ή πλήξιν.
Η ανία τους οδηγεί εις την αυτοκτονίαν.
Παραδείγματα νέων που οι ίδιοι έθεσαν τέλος
εις την ζωήν των, διότι πολύ διασκέδαζον
είναι άπειρα.
Αλλά και παραδείγματα νέων,
που έζησαν μίαν ζωήν λιτήν και
δι΄ αυτό ήσαν ευτυχείς και ήσυχοι,
και καμμίαν διάθεσιν δεν είχαν να αυτοκτονήσουν είναι επίσης πολλά.

47
Η ψυχή, έχει μεγάλα σύνορα αυτοϊκανοποιήσεως, τα οποία της ανοίγει το εργαζόμενον σώμα.
Πηγήν της ευτυχίας της νεότητος θα θεωρήσω,
δι΄ αυτό την απασχόλησιν και όχι την οκνηρίαν.
Κουράζει το σώμα πολύ η οκνηρία.
Κόπος μεγάλος το καθισιό.
Και όχι μόνον το σώμα αλλά και η ψυχή ασθενούν.
Μία πλήξις.
Δεν ξεύρεις τι έχεις, όλα σου πταίουν,
και το φαγητό είναι άσχημο
και ο αέρας πολύ ζεστός ή πολύ κρύος,
ο φίλος ανυπόφορος.
Οι γονείς κακοί.
Η κοινωνία αηδής.

Υπεύθυνος είναι ο εαυτός σας,
αλλά δεν το γνωρίζετε.
Πώς θα αντιδράσετε;
Τονίζω και πάλιν.
Θα εργασθήτε.
Κυρίως θα αφιερώσετε
ένα μέρος της προσπαθείας σας
υπέρ του συνόλου.
Αυτό είναι το μεγάλον μυστικόν
της χαλυβδώσεως του χαρακτήρα.

48
Η ζωή είναι μία ομορφιά,
όταν ο κύκλος των απόψεών μας
έχει κοινωνικήν ευρύτητα.
Όσο στενεύει ο κύκλος,
τόσο η ζωή χάνει την ωραιότητά της.
Βέβαια μένει ο αισθηματικός κόσμος, ο έρως.
Το μεγάλο τραγούδι της νεότητος, η αγάπη.
Αλλά και η αγάπη καταντά μονοτονία
και μελαγχολία, όταν το περισσεύον
μέρος της ζωής του νέου δεν διατίθεται
εις κάποιαν αμίλλης δράσιν.

Αι νέαι είναι απαιτητικαί.
Δεν ικανοποιούνται μόνον με αισθηματισμούς.
Θέλουν από τον αγαπώμενον δράσιν.
Να διακρίνεται εις κάτι τι ή εις πολλά.
Εις τα γράμματα, την τέχνην, την εργασίαν,
τον αθλητισμόν, την πολιτικήν.
Κάπου, επί τέλους.
Αυτό το κάπου δια να επιτευχθή θέλει εργασίαν, απασχόλησιν, κόπον.
Ώστε και εις τον έρωτα περισσότερον
θα ευτυχήσετε διακρινόμενοι εις τα κοινά.
Και οι νέοι ζητούν από την φίλην των κάτι ανάλογον. Όχι μόνον αγάπην,
αλλά και χαρίσματα ψυχικά και σωματικά.

49
Κανένα ψυχικόν και σωματικόν χάρισμα
δεν καλλιεργείται χωρίς την εργασίαν
και την άμιλλαν.
Το καλλίτερον είδος φυτού ή δένδρου
θέλει και καλλιέργειαν.
Τότε εμφανίζει όλας τας υπερόχους ιδιότητάς του.
Το ίδιο και ο άνθρωπος.
Ο καλλίτερος χαρακτήρ θέλει διάπλασιν.

Είναι το πλάσιμον.
Και το πλάσιμο γίνεται
με δουλειά και με άμιλλα κοινωνικήν.

50
Θα εργασθούν οι νέοι
δια να κατορθώσουν και διαπλάσουν χαρακτήρα.
Και εις τας ιδίας των υποθέσεις
και εις τας κοινάς.
Άρθρον πίστεως του μορφωμένου νέου
η δουλειά του σώματος
και η αφοσίωσις της ψυχής
υπέρ ιδανικών σκοπών.
Η ψυχή είναι αδύνατον να αντιληφθή
τας ιδιότητας και τας ικανότητας
και την αντοχήν του σώματος
χωρίς την δουλειά.

51
Φοβούμεθα το σώμα μας,
διότι δεν το εδοκιμάσαμεν.

Άγνωστος γη δια τους περισσοτέρους
το σώμα των.
Μυστήριον αδιαπέραστον.
Ακατανόητος κατάστασις.
Και προσέχουν μη το δυσαρεστήσουν.
Είναι ένας απαιτητικός αυθέντης,
όταν δεν το ξεύρωμε το σώμα μας.
Μας ζητεί πολλά.
Έχει υπό τας διαταγάς του την ψυχήν
και την εξεμηδένισε.
Το εγώ μας υποκύπτει εις το σώμα.
Τρέμομε μήπως
η ιδία η σκιά μας το τραυματίσει.
Μη μου άπτου αυτό το κορμί.
Και η ψυχή τότε χαλά.
Φορτώνεται με υλικότητα.
Δεν υπάρχει μεγαλυτέρα σκλαβιά
από εκείνη που επιβάλλει
το απαιτητικόν σώμα εις μίαν αδύνατον ψυχήν.
Το έχουν παρατηρήσει όλαι αι εποχαί αυτό.
Λέγομεν :« Δούλοι των παθών».
Δηλαδή ο ψυχικός άνθρωπος
είναι δούλος των παθών του σώματος.
Επαναλαμβάνω και πάλιν,
διότι πρέπει :

Πρώτη πηγή,
η αιτία της δουλείας της ψυχής
ή του σώματος,
είναι η οκνηρία.
Η φύσις μας έπλασε να εργαζώμεθα,
να κινούμεθα, να τρέχωμεν, να κοπιάζωμεν,
να υπερνικώμεν καταβάλλοντες
μεγάλας προσπαθείας, τα αντίξοα.
Διότι άλλως αν δεν προσπαθήσωμεν, θα χαθώμεν.

52
Ένα σώμα αδούλευτον, μόνον απαιτήσεις έχει.
Δικαιώματα και όχι υποχρεώσεις.
Κύριος άπληστος και εγωιστής και ηλίθιος.
Να φάγη, να πιή, να καλοκοιμηθή,
να απολαύση πάσαν ηδονήν με οιονδήποτε μέσον
και εις βάρος των άλλων.

53
Δεν αισθάνεται ο έχων αδούλευτο σώμα
τας ανάγκας των άλλων.
Είναι αδιαπέραστος ψυχικός οργανισμός.

Η θέλησίς του, η τάσις του, τα ιδανικά του,
αι φιλοδοξίαι του, στρέφονται
και κλείνονται εις την ικανοποίησιν του σώματος.
Και φθάνει ο άνθρωπος εις το έγκλημα,
εις πολλά εγκλήματα, εις συνεχή εγκλήματα.
Η ψυχή διαστρεβλώνεται.
Γίνεται ο άνθρωπος ψεύτης, κλέπτης, φονεύς, ύπουλος, χαρτοπαίκτης, καταχθόνιος, δειλός, άρπαξ, ή, άν έχη οικονομικά μέσα,
απαθής και εγωιστής και ασυγκίνητος.

54
Εγκληματίας προς την κοινωνίαν
ο κλέπτης και ο φονεύς.
Εγκληματίας και ο απαθής και ασυγκίνητος.
Είναι δυνατόν όμως ο εργαζόμενος, ο μοχθών,
ο αθλούμενος, ο κοπιάζων, ο δοκιμάζων το σώμα νέος εις εκδρομάς, κολύμβημα, κωπηλασίαν, σκάψιμο, κλάδευμα, θέρισμα, φύτεμα, πελέκημα,
εις μίαν τέχνην, να μη δαμάζει το σώμα;
Όταν δε και υπέρ των κοινών εργασθή,
πόσο θα μεγεθυνθή η ψυχή του!

55
Είχαν παρατηρήσει από αρχαιοτάτων
ότι πηγή και αιτία
και ρίζα όλων των ελαττωμάτων
είναι η οκνηρία.
Και δι΄ αυτό είπαν:
« Αργία μήτηρ πάσης κακίας».
Και εξηγήσαμεν
διατί το αργόν σώμα
που γίνεται απαιτητικόν
οδηγεί την ψυχήν
εις τα ελαττώματα, τας κακίας και το έγκλημα.

56
Από απόψεως γνώσεως της ζωής,
των ωραιοτήτων της,
ο αργός νέος είναι δυστυχής.
Μένει ακατατόπιστος.
Δεν ξεύρει πού να βρη την ομορφιά του ζειν
και την αναζητεί εις το φαγοπότι μόνον,
το κρασί, τα χαρτιά, το καφενείον,
ή το ξάπλωμα και τον ύπνον.

Έπειτα όμως από το κρασί, ή τα χαρτιά,
ή το καφενείον, ή το ξάπλωμα,
ή πλήξις γίνεται μεγαλυτέρα.
΄Ενα είδος μορφινομανίας, ή οπιομανίας
ή ηρωινισμού.
Μορφινομανία τεμπελιάς,
και αυξάνομεν τας δόσεις της τεμπελιάς,
όπως αυξάνομεν τας δόσεις της μορφίνης,
ή της ηρωίνης, ή του οπίου,
και αντί να θεραπευθώμεν,
γινόμεθα περισσότερον δυστυχείς.
Διότι δεν ευρίσκεται
εις την υπερβολικήν ικανοποίησιν
των σωματικών ιδιοτήτων
η ευτυχία,
αλλά εις την μετά μέτρου ικανοποίησιν.

57
Άριστον μέτρον της ζωής
είναι η σωματική ολιγάρκεια.
Και αυτό επιτυγχάνεται δια της εργασίας.
Δια της κατανεμημένης εργασίας,
υπέρ των ιδίων και υπέρ των κοινών.
Περισσότερον μάλιστα υπέρ των κοινών.

58
Ηκούσατε
ότι όταν διαθέτομεν μέρος της ζωής μας, εργαζόμενοι υπέρ του συνόλου,
βλέπομεν με άλλο μάτι τα πράγματα.
Γίνεται μία αφύπνισις και μία ενόρασις.
Ευρισκόμεθα ενώπιον μιας αποκαλύψεως.
Λόγω της ομαδικής μας φύσεως,
κινούμενοι εις έργα κοινής ωφελείας,
όπως είναι η οδοποιία, το διόρθωμα αυλακιών,
το φύτευμα δένδρων, το κλάδευμα,
η αποστράγγγισις ελών, η κατάσβεσις πυρκαϊών,
η διανομή συσσιτίων,
η συμμετοχή εις φιλανθρωπικάς παραστάσεις,
το μπόλιασμα αγρίων δένδρων,
η οργανωμένη βοήθεια πτωχών,
η κατάρτισις πολιτοφυλακής,
δια την τάξιν, την ασφάλειαν κλπ.
Θέτομεν το σώμα
εις την διάθεσιν της ευρυτέρας μας ψυχής.
Ευρισκόμεθα ακριβώς εντός του προορισμού του ανθρώπου.
Εναρμονίζομεν απολύτως τα δύο εγώ,
σωματικόν και ψυχικόν,
δίδοντες την πρώτην θέσιν εις την ψυχήν,
που αντιπροσωπεύει το μετά λόγου
κοινωνικόν αίσθημα.

Επιστρέφομεν εις την φύσιν μας,
ήτις μας έπλασε ζώα κοινωνικά και όχι μονήρη.
Διότι η φύσις του ανθρώπου,
η ιδιότης της ζωής του,
είναι ομαδική.

59
Ο άνθρωπος
επλάσθη ζώον νομαδικόν,
ομαδικώς βιούν.
Ο νομαδισμός αντιπροσωπεύει την κίνησιν,
το ταξίδι, την εκδρομήν,
την περιπέτειαν, την αναζήτησιν
και γνώρισιν νέων τόπων
και νέων εντυπώσεων.

60
Ο ομαδισμός
αντιπροσωπεύει
τον υπέρ του συνόλου κόπον
-εντός δε του συνόλου και το άτομον-
τον υπέρ του συνόλου κίνδυνον,
την υπέρ του όλου προσπάθειαν.
Ώστε η μεν ατομική εργασία

βελτιώνει το σώμα,
αλλά κρατεί
εις μίαν εγωιστικήν κατάστασιν
την ψυχήν.
Η δε υπέρ του συνόλου εργασία, αντιπροσωπεύουσα το ύψιστον σημείον
του ανθρωπίνου προορισμού
-δηλαδή την αλληλοβοήθειαν της ομάδος- αναγκάζει το σώμα να καταβάλλει υπερανθρώπους νέας προσσπαθείας,
φέρει δε την ψυχήν
εις άγνωστον έξαρσιν.

61
Η ψυχή επλάσθη
σύνδεσμος και υπηρέτης του κοινωνικού συνόλου.
Και τον θάνατον τότε τον αντιμετωπίζομεν ευδαιμόνως,
διότι ξεύρομεν
ότι κινδυνεύομεν υπέρ του όλου
και βλέπομεν σαφώς τότε,
ότι η δειλία και ημάς δεν σώζει.
Δεν τον φοβούμεθα τον θάνατον.
Ο θάνατος τότε μας φοβάται.
« Αν έλθη, καλώς να έλθη».
Αλλά μάλλον δεν έρχεται ο θάνατος,
διότι η τύχη ευνοεί τους τολμηρούς.
Ο δε θάνατος φοβάται
τους αντιμετωπίζοντες με γενναιότητα αυτόν.

62
Η νεαρά ηλικία σταδιοδρομεί ωφελίμως
όταν δια της εργασίας μανθάνει να διαθέτη
τας ψυχικάς και σωματικάς της δυνάμεις
υπέρ του κοινού σκοπού.
Αυτή είναι η διαπαιδαγώγησις και ωφέλεια ατομική.
Η πρόοδος του συνόλου αποτελεί και πρόοδον
του ατόμου, ενώ τουναντίον το άτομον
πολλάκις προοδεύει εις βάρος του συνόλου.

63
Ενταχθήτε εις ομάδα.
Οργανωθήτε εις σύνολον.
Μοιράσετε τον εαυτόν σας
μεταξύ του ατόμου σας και της ομάδος.
Και θα νικάτε τας αντιξοότητας.
Και θα προοδεύει η Κοινωνία
και σεις εντός της κοινωνίας.
Και αντιμετωπίζοντες με θάρρος τον κίνδυνον
θα κινδυνέυετε και κατ΄ άτομον ολιγώτερον.

64
Είδατε τι έγινε με τους Ιταλούς εις το νησί μας.
Οι κάτοκοι ήσαν ανοργάνωτοι.
Έκαστον άτομον προσεπάθει να σωθή μόνον
και όλοι ετιμωρήθημεν και εκακοπάθαμεν.
Έλειψε το πνεύμα του κοινού ενδιαφέροντος
και η Ιταλική κατοχή
εβάρυνε καταθλιπτικώς το νησί.
Δεν κατωρθώσαμεν να αντιδράσωμεν.
Όπου όμως ενωμένοι
αντιμετωπίσαμεν την κατάστασιν,
αναγκάσαμεν τους Ιταλούς
να δεχθούν τας απόψεις μας.
Και τότε δεν μας έβλαψαν και υπεχώρουν
και ωφέλιμοι κατά τας περιστάσεις εφαίνοντο,
ώστε η περίοδος από του Νοεμβρίου του 1941,
που ήλθαν οι Ιταλοί εις το νησί,
μέχρι του Σεπτεμβρίου του 1943 που έφυγαν,
αν υπήρξε καταστρεπτικωτάτη
δι΄ όλους τους κατοίκους χωριστά
και δια τον τόπον εν συνόλω
τούτο οφείλεται κυρίως, συμπεραίνω,
εις το ότι
δεν αντιμετωπίσαμεν τους Ιταλούς ομαδικώς,
αλλά έκαστος ως άτομον εζήτει
να απαλλαχθή από το κακόν.
Και υπέστημεν πάνδεινα.

Ότε δε ήλθον τον Ιούνιον του 1944 οι αντάρται,
τότε ημείς, αντιληφθέντες τον κίνδυνον αντιμετωπίσαμεν αυτόν ενωμένοι.
Εθεωρήσαμεν την υπόθεσιν των ολίγων ατόμων,
που ηπειλείτο η ζωή των,
ως συνολικήν υπόθεσιν.
Με γενναιότητα και ειλικρίνειαν
εθέσαμεν όλοι την ζωήν μας
εις την διάθεσιν των ανταρτών,
εις τους οποίους αρνήθημεν το δικαίωμα
του διακανονισμού των τυχών της νήσου.
Και οι αντάρται σταματήσαντες
προ του ομαδικού θάρρους μας
και της αλληλεγγύης αντί να μας βλάψουν,
μας συνεχάρησαν και έκτοτε μας εκτιμούν
και από μακράν στέλλουν τους χαιρετισμούς των.
Το ίδιο συνέβη μετά ένα μήνα
και με τους Γερμανούς.
Τους εδέχθημεν επίσης με θάρρος
και ειλικρίνειαν.
Δεν εφύγαμεν.
Συγκινηθέντες και αυτοί δια το ομαδικόν πνεύμα,
μας συνεχάρησαν και έφυγαν
με τας φιλικωτέρας εντυπώσεις
χωρίς να μας βλάψουν.
Αν επεκράτη ο δειλός ατομικισμός,
είμεθα χαμένοι.
Έπειτα τον Ιούλιον,

ήλθαν αι αλλεπάλληλοι πυρκαϊαί
και ο εμπρησμός των δασών.
Τότε, εξαιρέσει ελαχίστων προσώπων,
όλοι οι κάτοικοι και οι νέοι σεις,
όχι ολιγώτερον, έδειξαν αδιαφορίαν.
Το επήραν το πράγμα ξένον και όχι ιδικόν των.
Δεν ειργάσθησαν ομαδικώς,
απέφυγαν να τρέξουν εις τας πυρκαϊάς,
και τα ωραιότατα δάση μας,
από τα θαυμασιώτερα πευκοδάση της Ελλάδος, απετεφρώθησαν κατά τα μεγαλύτερα
και καλύτερα μέρη των.
Αν επεκράτει δι΄ ολίγον το πνεύμα
του Ομαδισμού,
το δάσος βεβαίως θα εσώζετο.
Επειδή δε το δάσος είναι και ομορφιά και πλούτος και υγεία,
ημείς από τον ατομικισμόν μας
-δηλαδή την ψυχικήν και σωματικήν οκνηρίαν
και την έλλειψιν κατανοήσεως
ότι εις το συμφέρον του συνόλου
υπάρχει και το ατομικόν συμφέρον-
εχάσαμε τα τρία αυτά αγαθά.
Ότε δε αι πυρκαϊαί ηπείλησαν όλο το νησί,
τότε έτρεξαν όλοι, κάτι να κάμουν και ηγωνίζοντο, και αργά αφυπνίζετο ο ομαδισμός των,
και εσώθη το υπόλοιπον δάσος.

Ενώ, αν από της αρχής, υπήρχε το συνολικόν πνεύμα και το δάσος με μικράν προσπάθειαν
θα εσώζετο, και θα εκερδίζαμεν
την κατόπιν μεγάλην και σχεδόν άχρηστον προσπάθειαν του συνόλου των κατοίκων.

65
Ο Ομαδισμός δηλαδή,
η έγκαιρος συμβολή της ομαδικής προσπαθείας,
υπέρ των κοινών και σώζει και δημιουργεί
και απαλλάσσει το άτομον
από μεγίστας κατόπιν προσπαθείας
και πλούτον φέρει και ασφάλειαν και δύναμιν.

66
Φρονηματισθέντες δε τελικώς,
από το σκληρόν δίδαγμα του δάσους,
ότε είδαμεν την καταστρεπτικήν αδράνειαν
και ατόμων και των αρχών,
απεφασίσαμεν οι πολίται να κάμωμεν
ένα είδος επαναστάσεως εδώ.
Χωρίς να καταργήσωμεν τας αρχάς, εδημιουργήσαμεν μίαν μεγίστην αρχήν.
Ωργανώθημεν ομαδικώς
και απεφάσισαν οι κάτοικοι,

εκλέξαντες κατά τάξεις τους αντιπροσώπους των,
να αναπτύξουν το ομαδικόν πνεύμα,
και να διαθέτουν οι εκλεγέντες
πενήντα αντιπρόσωποι του λαού,
μέρος της προσπαθείας των υπέρ του συνόλου.
Ελπίζομεν δε,
από τα άριστα μέχρι σήμερον αποτελέσματα,
ότι ο τόπος θα ίδει καλυτέρας ημέρας,
και ότι οι πολίται θα γίνουν εναρετώτεροι
και ότι τα γενικά
και ατομικά συμφέροντα
καλύτερα θα εξυπηρετούνται.

67
Έργα κοινής ωφελείας
είναι δυνατόν να γίνουν
δια της ατομικής συμβολής,
και η νήσος και οι κάτοικοι να ευτυχήσουν.
Μικρά συμβολή της μονάδος υπέρ του συνόλου
θα απαιτηθή,
και το άτομον θα κερδίσει
εις το χιλιαπλάσιον τον κόπον που κατέβαλε.

68
Η νεολαία σεις, όμως,
μένετε ανοργάνωτοι ακόμη,
και βλέπετε
και αντιμετωπίζετε την ζωήν,
ψυχικώς και σωματικώς
υπό την εγωιστικοτέραν αυτής πενιχράν μορφήν,
ενώ αι άλλαι ηλικίαι ομαδούνται.
Αδρανείται, πλήττετε, ανιάτε.

69
Ριφθήτε εις το λουτρόν της ομαδικής κινήσεως.
Σπάσατε τα ατομικά δεσμά
που κρατούν το σώμα σας
και την ψυχήν εις ακινησίαν.
Μόνο εις την ομάδα θα εύρετε τον εαυτόν σας.
Ξεκλεισθήτε.
Διώξατε το άτομόν σας «εγώ» έξω.
Μακράν από σας ο βέβηλος εαυτός σας.

Η μονάς δεν είναι ούτε σωματικώς,
ούτε ψυχικώς τίποτε.
Αν οκνηρεύεται η μονάς,
το άτομον μουχλιάζει από αδράνειαν.
Αν εργάζεται μόνον δια τον εαυτόν της η μονάς, ποτίζεται με το δηλητήριον
του εγωισμού της κακίας και της αρνήσεως.
Γίνεται φίδι ή χαμαιλέων,
που αλλάσσει διαρκώς χρώματα,
ή πεισματάρικος αίξ.
Αλλά εις την ομάδα υπάρχει το παν.
Οργανωθήτε και κυριεύσατε
πρώτα τον εαυτόν σας,
έπειτα το νησί,
την Ελλάδα,
τον κόσμον όλον που θα είναι ιδικός σας.

70
Όταν το σώμα είναι οκνηρόν,
η ψυχή γίνεται αδρανής και πονηρά.
Και αν ο έχων οκνηρόν σώμα νέος
ανήκει εις πλουσίαν οικογένειαν,
καταντά ηλίθιος και χαύνος.

Διότι αυτός μεν δεν εργάζεται
ούτε σωματικώς ούτε διανοητικώς,
ευρίσκει δε έτοιμα τα προς το ζειν.
Αν δε είναι πτωχός,
γίνεται η ψυχή του πονηρά.

71
Λέγω δε
πονηρίαν την ψυχικήν ανόητον κακίαν,
κατά την οποίαν ο άνθρωπος
προσπαθεί να ζήση
απατών τους άλλους.
Κλέπτει, λέγει ψέματα, προσποιείται.
Και όταν δεν κλέπτει, επαιτεί.
Πονηροί δε και οκνηροί, οι κλέπται και οι επαίται.
Αι δε γυναίκες αι πτωχαί και οκνηραί
τρέπονται την οδόν της ανηθικότητος.

72
Όταν το σώμα εργάζεται,
αλλά αφοσιώνεται εις εν είδος μόνον εργασίας,
ο νους καλλιεργείται μονομερώς.

Ο νέος γίνεται στενοκέφαλος,
περιωρισμένης αντιλήψεως,
αρνητικός και εγωιστής.
Όταν όμως η εργασία
ή η απασχόλησις είναι ποικιλωτέρα,
τότε και ο νους αποκτά ευρυτέρας αντιλήψεις,
και το σώμα πολλαπλάς δυνατότητας.

73
Και αν μεν αι εργασίαι και η σωματική απασχόλησις στρέφονται υπέρ του ατόμου αποκλειστικώς ή της οικογενείας,
ο άνθρωπος γίνεται αγαθός και προς τους άλλους.
Εις δεδομένην δε στιγμήν
δείχνει την αγαθότητά του
και την φιλανθρωπίαν του
θυσιαζόμενος υπέρ των άλλων.

74
Όταν απασχολούμεθα μόνον διανοητικώς
εις διάφορα πράγματα, τότε γινόμεθα φιλόδοξοι,
ενδιαφερόμεθα δια τα κοινά,
αλλά φοβούμεθα την δράσιν των άλλων.

Δια τούτο εμποδίζομεν
Ό,τι δεν προέρχεται από ημάς.
Και η πολιτική μας δράσις καταντά
αρνητική ή τυραννική,
διότι ή εμποδίζομεν ό,τι δεν προέρχεται από ημάς,
ή τυραννούμεν τους άλλους,
δια να επιβάλωμεν τας φιλοδοξίας μας.
Τύραννοι δε πράγματι είναι οι διευθύνοντες
τας μάζας,
οσάκις και οι ίδιοι δεν ασχολούνται
εις την εργασίαν την οποίαν επιβάλλουν.
Όταν δε και διανοούμεθα
και εργαζόμεθα εις διάφορα πράγματα
και μελετώμεν τα πράγματα
και συναναστρεφώμεθα την φύσιν
και κοπιάζομεν εις τα πολλά,
και διανοούμεθα εις τα πολλά,
τότε γινόμεθα και διαρκώς φιλάνθρωποι
και κοινωνικοί και απλοί και καταδεκτικοί
και πρόθυμοι και αισιόδοξοι και θαρραλέοι.

75
Το σώμα και η ψυχή συναυξάνουν
και συγκαλλιεργούνται και συναναπτύσσονται.

Ο προορισμός ή η φύσις του ανθρώπου,
η οποία είναι η ομαδική ένωσις και αλληλεγγύη εκπληρούνται εις τον τελειώτερον βαθμόν.

76
Θα γίνετε τέλειοι σωματικώς και ψυχικώς,
μόνον όταν ευρίσκεσθε εντός του συνόλου
ή της ομάδος, συνεργαζόμενοι σωματικώς
και συσκεπτόμενοι και συναμιλλώμενοι
και συνκινδυνεύοντες και συνφιλοτιμούμενοι.

77
Επειδή
εις την υπέρ των κοινών συνολικήν δράσιν,
πολλά είδη εργασίας και ιδεών και αισθημάτων
και μεγάλη κίνησις και αλλαγή εντυπώσεων
και θέσεων υπάρχει,
το σώμα και η ψυχή πολλαπλώς γυμνάζονται
και δοκιμάζονται,
το άτομον σωματικώς και ψυχικώς ανδρούται.
Βλέπετε και αντιμετωπίζετε την ζωήν ευφυώς
και δραστηρίως και αισιοδόξως και φιλελευθέρως.

Το άτομον γίνεται άριστος πολίτης,
καταλληλότατος και να διοικήται πειθαρχικώς
και να διοική φιλανθρωπικώς.

78
Εις την ομάδα θα αναζητήσετε την πηγήν
της μεγαλυτέρας ευτυχίας και δυνάμεως.
Εκεί δοκιμάζεται ο εαυτός σας και ο απέναντί σας.
Εκεί καταβάλλετε εις τον μέγιστον βαθμόν
τας ψυχικάς και σωματικάς δυνάμεις σας
δια να αλληλοβοηθήσετε, δια να διακριθήτε,
δια να κάνετε, δια να προαγάγετε.
Αι λειτουργεία αι υλικαί και αι ηθικαί,
αι οποίαι υπάρχουν εντός σας,
χιλιαπλασιάζονται εις έντασιν.
Ευρίσκεσθε εις εν είδος μέθης.
Είσθε εν εξάρσει, εν μεταρσιώσει.
Πηγαί δυνάμεων αγνώστων εις σας αναβλύζουν
και εκτινάσσονται από σας.
Τότε αισθάνεσθε
ότι ο άνθρωπος υπάρχει της
Θεότητος.

79
Αν δε και μόνος εργάζεσθε
αποβλέποντες
όχι εις την εξυπηρέτησιν του εαυτού σας,
αλλά του συνόλου,
θα αισθανθήτε
τον εαυτόν σας Ισόθεον.
Γιγαντούσθε.
Γίνεσθε Τιτάν.
Φθάνετε τον Προμηθέα
αγωνιζόμενον μόνον υπέρ της ανθρωπότητος.

80
Αν τύχη αι προσπάθειαί σας να μην ευρίσκουν αμέσως απήχησιν και μιμητάς,
σεις δεν θα σταματήσετε τότε.
Θα προχωρήσετε
και θα κινηθήτε μόνοι σας και εν σιωπή.
Θα εργασθήτε υπέρ της Ιδέας του όλου,

ή απλώς υπέρ της ιδέας του καλού,
ακλόνητοι και θαρραλέοι,
χωρίς να αποβλέπετε εις την αναγνώρισιν.
Θα λυγίσετε από την πρώτην σας προσπάθειαν,
Θα οπισθοδρομήσετε, θα βαρυνθήτε,
Θα βλαστημήσετε, θα μετανοήσετε.
Διότι θα δρέψετε εκείνο το οποίον λέγεται αχαριστία, ή την αδιαφορίαν, ή την ειρωνείαν.
Θα σας θεωρήσουν ως ανόητον,
ως εκκεντρικόν,
ως παράφρονα.
Χρειάζεται μεγάλη πείρα της ψυχολογίας
των μαζών και των ατόμων δια να ανταπεξέλθητε.
Σας λέγω λοιπόν πώς θα προφυλαχθήτε
και πώς θα κινήσθε αποτελεσματικώτερον:
Δεν θα δώσετε εξηγήσεις εις τους πολλούς.
Θα σιωπάτε και θα εργάζεσθε.
Θα αδιαφορήσετε δια τα ειρωνικά σχόλια
και δια τους προπηλακισμούς
και δια την άρνησιν.
Ούτε θα θεωρήσετε το πλήθος αχάριστον.
Απλώς θα το ειπήτε τυφλόν ή οκνηρόν ή ανόητον.

81
Θα σκέπτεσθε ότι κάνετε το καλόν
δια την έννοιαν του καλού, δια τα πράγματα,
δια την ικανοποίησιν του ηθικού σας,
δια την ευμορφιά και την γοητείαν
που παρέχει η ευγενής προσπάθεια
και όχι δια την αναγνώρισιν.
Δι΄ αυτό θα εργάζεσαι,
όταν δεν ευρίσκεις αμέσως μιμητάς εις τους πολλούς,
μόνος ή με κάποιον σύντροφον,
αδιαφόρως εις ποίαν ηλικίαν
και ποίαν τάξιν θα τον εύρης.
Θα είσαι ολιγόλογος προς τους ρωτώντας,
οι οποίοι θα σε περικυκλώνουν και θα ζητούν ειρωνικώς ή απλώς περιέργως να μάθουν
διατί κάνεις αυτό που κάνεις.
Θα δώσης μίαν εξήγησιν πολλάκις αόριστον
ή κεκαλυμμένην
και θα συνεχίσης εν σιγή το έργον σου.

82
Μη ρίπτεις τους μαργαρίτας εις τους χοίρους.
Μη ζητάς να διδάξης ή να φωτίσης,
ή να παραδειγματίσης
ή να πείσης τους περιέργους,
οι οποίοι σε φορτώνουν με ερωτήσεις.
Προσπάθησε, ή προσπαθήσατε
οι ολίγοι να εργασθήτε υπέρ του κοινού
ή υπέρ της ιδέας του καλού,
όχι μόνον σιωπώντες
αλλά και εν αποκόσμω απομονώση.
Προ παντός μη δίδετε πολλάς εξηγήσεις
εις τους περιέργους και αργοσχόλους
που σας φορτώνουν με ρωτήσεις.
Μη απατηθήτε και κρίνετε
ότι ερωτούν από ενδιαφέρον.

83
Το ενδιαφέρον είναι σιωπηλόν.
Παρακολουθεί εν σιγή.

Σεις δε ή εσύ, θα ιδείς μέσα εις το λάλον πλήθος,
το περίεργον, ή αρνητικόν, ή μοχθηρόν,
ή ειρωνικόν- όλοι αυτοί είναι ανόητοι
έναντι μιας νέας ιδέας, επομένως κακοί- τον πιστόν.
Είναι ο αλιεύς τον οποίον ηλίευσεν ο Χριστός
και έκανε μαθητήν και μιμητήν.
Θα σε παρακολουθή επί ώραν
κάποιο πρόσωπον σιωπηλώς.
Θα ίδης ότι προσπαθεί να αντιληφθή μόνον,
χωρίς οχληράς ερωτήσεις, τι κάνεις.
Έπειτα ή θα σε ρωτήση με σεβασμόν
και με ολίγας λέξεις,
ή θα ριφθή και αυτός εις το ίδιον έργον εν σιωπή
και θα σε βοηθήση,
ή θα ζητήσει από σε την οδηγίαν.
Θα γίνη το πρόσωπον αυτό ασφαλής φίλος σου
ή συνεργάτης.
Και θα φέρη γρήγορα, πλην του εαυτού του
και άλλον προς σε πιστόν.

84
Εργαζόμενοι υπέρ του γενικού καλού,
μη προσπαθήτε να εύρετε
αμέσως μιμητάς εις το φωνασκούν πλήθος.

Προφυλαχθήτε από αυτό.
Θα εύρετε τον αχώριστον σύντροφον,
το οποίον θα ιδήτε
να παρακολουθήση το έργον σας
ή τον λόγον σας εν σιωπή.
Ο πυρήν των πιστών
θα γίνη από ολίγα ομοειδή άτομα.
Θα κινηθήτε τότε οι δύο ή τρεις μύσται περισσότερον και ευρύτερον.
Ολίγα μεν και πάλιν λέγοντες,
πολλά δε πράττοντες,
αλλά μη αποφεύγοντες
και να δίδετε μερικάς εξηγήσεις.
Οι δε δύο ή τρεις
θα εύρουν πάλιν ολίγους πιστούς
και ο κύκλος με προσοχήν εκλεγείς θα ευρύνεται.

85
Όταν σχηματισθή κατ΄ ιδίαν μία ομάς,
θα ανταλλάξετε τας σκέψεις σας
κατά ποίον τρόπον οργανούμενοι μονιμώτερον,
θα εργασθήτε υπέρ του κοινού καλού
και θα πείσετε και θα αναγκάσετε
και το πολύ πλήθος.

Θα χρησιμοποιήσετε πιθανώς τότε,
ισχυροί όντες και δώσαντες παράδειγμα εργασίας
και την βίαν και την ποινήν.
Αλλά σπανίως θα καταφύγετε εις αυτά.
Διότι, ομαδικώς οργανωμένοι πλέον
θα επιβάλλετε τας απόψεις σας
δια του σεβασμού
και του ηθικού δέους,
το οποίον
η οργανωμένη ομάς εμπνέει έναντι της μονάδος.
Κατ΄ αρχάς θα κάνετε το καθήκον
σιωπηλώς και μόνος σας,
ή αφού πείσετε
και παραλάβετε μαζί σας
ένα ή δύο φίλους σας.
Προπαντός να σπεύσετε και να μη περιμένετε.

86
Εν τη εκτελέσει, το παράδειγμά σας
και η αυτοθυσία σας θα φέρουν μιμητάς.
Χρειάζονται λοιπόν πρώτα τα ιδικά σας έργα
και έπειτα η δια λόγων πειθώ και διαφώτισις.

Διότι θα σχηματίσετε από τους ολίγους
που ειργάσθησαν, την ομάδα των πιστών.
Αυτή έχουσα το γόητρον και την αίγλην
και την ηθικήν ισχύν,
την οποίαν έδωσε η εργασία της,
και την υλικήν την οποίαν δίδει
η ένωσις εις πυρήνα,
θα πειθαναγκάση
και τα άλλα άτομα εις την κοινωνίαν
και τας αρχάς ακόμη ή το Κράτος
εις την συνέχισιν της εργασίας ή του σκοπού.
Τότε θα σπεύδουν δε και μόνοι οι αδιάφοροι,
ή οι αρνηταί.
Φιλοτιμούμενοι ή φοβούμενοι,
ή διά να μη φαίνωνται καθυστερούντες.
Μάλιστα δε αρχικώς αρνηταί,
αισθανόμενοι και δοκιμάζοντες
την ηδονήν του Ομαδισμού
θα γίνουν ταχύτατα διαπρύσιοι κήρυκες
και θα ομολογούν τιμίως και δημοσία
ότι έπταισαν, μη σπεύσαντες πρώτοι,
και θα παρακινούν τους άλλους.
Και θα σχηματισθή ούτω επιβλητικωτέρα
και ομοιομορφωτέρα
η ομάς κοινών επιδιώξεων,

και θα δημιουργηθούν νέαι εξουσίαι
ηθικώτεραι και δραστηριότεραι.

87
Και θα κρημνισθούν
ή θα παραμερισθούν
αι υπάρχουσαι αδρανείς
και άβουλοι
και αρνητικαί καθεστηκιείαι εξουσίαι,
ή θα περιέλθουν εις πλήρη αφάνειαν,
όπως έγινε εσχάτως εις το νησί μας,
όπου μετά τας πυρκαϊάς του δάσους,
η πνοή του Ομαδισμού ήρχισε να κυριαρχή.
Και εφθάσαμεν εις τον σχηματισμόν
της υπερόχου αυτής τοπικής ενώσεως
δια της εργασίας των ολίγων
και του βαθμηδόν πειθαναγκασμού,
ή της ακολουθησάσης φιλοτιμίας των λοιπών.
Και μία νέα εξουσία από τους πολίτας ιδρύθη,
αντιπροσωπεύουσα την λαϊκήν θέλησιν,
η οποία και αποτελεί τας ελπίδας του τόπου,
ενώ αι αρχαί αυτοαχρηστεύθησαν.

88
Οι δε νέοι οι σπουδάζοντες,
σεις οι χρυσοί βλαστοί μας,
διατί ακόμη να καθυστερήτε εις την κίνησιν αυτήν;
Σχηματίσατε το προζύμι σας.
Ζητώ τον ένα, τους δύο, τους τρεις,
οι οποίοι θα επιβληθούν επί των άλλων
και θα σας οργανώσουν.
Αλλά καλλίτερα ζητώ να γίνετε όλοι σεις,
οι οργανωταί του εαυτού σας.
Να εύρετε τον πραγματικόν εαυτόν σας,
που δεν τον εγνωρίσατε ακόμη,
αφήνοντες μέρος του ατομικισμού σας
υπέρ του συνόλου.
Είναι εύκολον και δυνατόν δια σας,
στάδιον εργασίας και αμίλλης δι΄ όλους.

Ευρεία η οδός της συνολικής αρετής.
Πάρτε την εις τα χέρια σας,
και θα υψώσετε τον εαυτόν σας,
ημάς τους ηλικιωμένους,
όλο το νησί μέχρι του εβδόμου Ουρανού.

Θα είσθε δε προωρισμένοι,
αφού επιβληθήτε,
βαπτισθέντες εις την θείαν κολυμβήθραν
του ομοειδούς συνόλου,
επί του εαυτού σας,
να κυριαρχήσετε ηθικώς και επί των άλλων.
Τότε θα γίνετε και αυθένται της ζωής
και κλειδοκράτορες των θείων μυστικών της.
Τότε θα προσφέρετε την ανεξάντλητον μέθυν
της προσφοράς
και προς τον εαυτόν σας και προς το σύνολον.
Κατά τον τρόπον αυτόν,
όπως από την δικήν μου μεγαλυτέραν πείραν συμπεραίνω,
πρέπει σεις οι μορφωμένοι νέοι του νησιού μας,
αλλά και όλοι οι νέοι και αι νέαι,
να αντιμετωπίσετε την ζωήν.
Σεις η αυγή της ζωής,
ενταχθήτε μέσα εις ένα κύκλον,
και θα λάμψετε ως ο ήλιος.

Ενθυμηθήτε τον λόγον του Νεοπτολέμου,
του προγονικού αρχηγού σας,
όπως μας τον εφύλαξεν ο Σοφοκλής:

« Η Σκύρος μήτηρ
αλκίμων ανδρών έφh».

Κωνσταντίνος Φαλτάιτς